واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
667
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
نافرمانى پيشه ساخته بود مبارزه كرد . به گفتهء ابن اثير « 1 » وى نيز از دودمان قراخانيان بوده . نخستين قيام ساغر بك در سال 497 هجرى ( 1103 ميلادى ) وقوع يافت . سنجر به يارى دستنشاندهء خويش شتافت . و به ميانجيگرى سلطان ميان رقيبان پيمان صلح و آشتى بسته شد . در آغاز زمستان ( ماه دسامبر ) همان سال سنجر به مرو بازگشت . در سال 503 هجرى / 1109 ميلادى ساغر - بك بارى ديگر قيام كرد . ارسلان خان به يارى سنجر طاغيان را در نخشب شكست داد « 2 » . زان پس آن ملك بيست سال از نعمت آرامش برخوردار بود . ارسلان خان بيش از ديگر قراخانيان به سبب ابنيهاى كه احداث كرده شهرت يافته است . دربارهء برخى از ابنيهء مزبور ، مانند احياى كهندز بخارا ( به ص 242 رجوع شود ) و حصار آن شهر ( رجوع شود به ص 248 ) و ساختمان نمازگاه عيد ، در 513 هجرى ، در محل كاخ مخروبهء شمسآباد و بناى مسجد جامع مجللى در سال 515 هجرى و احداث دو كاخ - كه اولى بعدها به مدرسه تبديل شد ( ص 260 و بعد ) و احياى شهر پيكند ( ص 276 ) پيشتر ياد كرديم . منارهء مسجد جامع واقع در نزديكى كهندز ، به فرمان خان به شهرستان متصل شده و به صورت نخست و با كمال زيبائى احياء گشت . ولى اندكى پيش از پايان كار ساختمان مناره فرو ريخت و يك سوم مسجد جامع را هم ويران ساخت .
--> ( 1 ) - چاپ تورنبرگ ، x ، 241 ، 252 . در نسخههاى خطى تأليف ابن اثير به املاى « هاغو » و « ساغو » نيز برمىخوريم . رجوع شود به نرشخى ، چاپ شفر ، 240 . ( 2 ) - ابن اثير ، چاپ تورنبرگ ، x ، 335 . در همان سال ( 503 هجرى ) شايع شد كه سلطان سنجر در نزديكى آمودريا بر « قوم كافر » پيروز شده ( ابن القلانسى ، 168 ) .